Analiza „omików” lepiej przewiduje ryzyko chorób niż tradycyjne metody
18 maja 2026, 09:35Jednym z kluczowych elementów zapobiegania chorobom i wczesnego leczenia jest określenie grup ryzyka. Tradycyjnie lekarze opierają się na takich wskaźnikach jak wiek, płeć, styl życia i wyniki badań laboratoryjnych. Być może jednak są doskonalsze metody. Naukowcy z Uniwersytetu Karoliny Północnej i Szpitala Dziecięcego w Filadelfii, pracujący pod kierunkiem doktorów Can Chena i Quan Suna, przeanalizowali dane niemal 24 osób z bazy danych UK Biobank, by sprawdzić, czy pomiar białek i metabolitów we krwi pomaga przewidywać ryzyko zachorowania na 17 różnych chorób. Wyniki, opublikowane w Nature Communications, mogą zmienić podejście do medycyny prewencyjnej.
Polska na szarym końcu. Mamy 39% analfabetów funkcjonalnych
11 czerwca 2026, 15:36W 2023 roku 31 krajów OECD, w tym Polska, przeprowadziło nowy cykl Programu Międzynarodowej Oceny Kompetencji Dorosłych – PIAAC. To największe na świecie badanie tego typu, mierzące trzy kluczowe umiejętności dorosłych: rozumienie tekstu, rozumowanie matematyczne oraz rozwiązywanie problemów. Wyniki, opublikowane na podstawie danych zebranych w latach 2022–2023, dostarczają wiedzy o tym, jak dorośli radzą sobie z podstawowymi wyzwaniami informacyjnymi i poznawczymi we współczesnym świecie. Polska nie wypada na tym tle dobrze.
ChatGPT jak człowiek. Zauważono u niego... dysonans poznawczy
29 maja 2025, 10:30Jedną z najważniejszych cech sztucznej inteligencji i to taką, która ma powodować, że będzie ona dla nas niezwykle użyteczna, jest obietnica podejmowania przez nią racjonalnych decyzji. Opartych na faktach i bezstronnej analizie, a nie na emocjach, przesądach czy fałszywych przesłankach. Pojawia się jednak coraz więcej badań pokazujących, że wielkie modele językowe (LLM) mogą działać nieracjonalnie, podobnie jak ludzie. Naukowcy z Wydziałów Psychologii Uniwersytetu Harvarda i Uniwersytetu Nowej Południowej Walii oraz Wydziału Nauk Komputerowych Boston University i firmy Cangrade zauważyli u ChataGPT-4o istnienie... dysonansu poznawczego.
Mózg zmienia się na długo przed początkiem choroby Alzheimera
17 kwietnia 2007, 18:16U osób, które zapadają na chorobę Alzheimera, strukturalne zmiany w mózgu zachodzą na długo przed wystąpieniem pierwszych objawów (Neurology). Według badaczy, odkrycie to może pomóc w wytypowaniu ludzi z grupy ryzyka łagodnych zaburzeń poznawczych (ang. mild cognitive impairment, MCI), uznawanych za fazę prodromalną, czyli wstępną, otępienia, najczęściej właśnie alzheimerowskiego.
Niski testosteron czynnikiem ryzyka alzheimera
6 października 2010, 11:40Niski poziom testosteronu u starszych mężczyzn jest związany z początkiem choroby Alzheimera (Journal of Alzheimer's Disease).
Piłka i inteligencja w grze
6 kwietnia 2012, 05:45Ocena funkcji wykonawczych (odzwierciedlających zdolność radzenia sobie z nagłymi problemami) pozwala snuć przewidywania dotyczące przyszłych sukcesów piłkarza. Osoby, które zdobywają najwięcej punktów w teście poznawczym, strzelają później najwięcej goli.
Stres i depresja obniżają u kobiet poziom hormonu długowieczności
18 czerwca 2015, 06:36Kobiety żyjące w chronicznym stresie mają niższy poziom białka kloto, hormonu regulującego starzenie (nadaktywny gen kloto wydłuża życie) i poprawiającego funkcjonowanie poznawcze.
Nowy sposób na przebudzenie: kawowe kostki do żucia
16 marca 2016, 07:22Geoffrey Woo i Michael Brandt, szefowie firmy Nootrobox z San Francisco, mają interesującą propozycję dla zabieganych kawoszy - jadalne kofeinowe sześciany Go Cubes. Każda kostka to odpowiednik wypicia połowy kubka zaparzanej kawy.
Aplikacja na poprawę pamięci
3 lipca 2017, 11:35Aplikacja do treningu mózgu pomaga poprawić pamięć pacjentów z najwcześniejszymi etapami demencji.
Białko Klotho na poprawę pamięci i umiejętności ruchowych
9 sierpnia 2017, 11:18Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco odkryli, że podawanie myszom w różnym wieku i kondycji fragmentu białka Klotho szybko poprawia ich osiągi poznawcze i fizyczne.
